ඇල්ෆ්රඩ් නොබෙල් කියන ස්වීඩන් ජාතික විද්යාඥයා ඩයිනමයිට් සොයාගෙන ලොකු සල්ලියක් හම්බ කළත්, තමන්ගේ සොයාගැනීම් යුද්ධ වලට පාවිච්චි කරන එක ගැන එයා ලොකු කනගාටුවකින් හිටියේ.
ඒ නිසා එයා මැරෙන්න කලින් තමන්ගේ සම්පූර්ණ ධනය වැය කරලා, ලෝකය ලස්සන කරන්න වැඩ කරන අයට අවුරුදු පතා තෑගි දෙන්න කියලා අන්තිම කැමැත්තෙන් ලියලා තිබුණේ.
ඒ විදියට තමයි 1901 අවුරුද්දේ ඉඳන් මේ “නොබෙල් සාම ත්යාගය” ලෝකයට ලැබෙන්න ගත්තේ.
මේ සම්මානය පිරිනමන විදියත් අනිත් ඒවාට වඩා ගොඩක් වෙනස්.
භෞතික විද්යාව, රසායන විද්යාව වගේ අනිත් හැම නොබෙල් ත්යාගයක්ම දෙන්නේ ස්වීඩනයේ වුණාට, සාම ත්යාගය විතරක් දෙන්නේ නෝර්වේ රටේ ඔස්ලෝ නුවරදීයි.
ඇල්ෆ්රඩ් නොබෙල් මොන හේතුවකට නෝර්වේ රට තෝරාගත්තාද කියලා අදටත් රහසක් වුණත්, නෝර්වේජියානු වැසියන් සාමය වෙනුවෙන් දක්වන උනන්දුව ඔහු අගය කළ බව මේ හරහා පේනවා.
ඒ නිසා මේක මුළු ලෝකයේම අවධානය දිනාගත්ත අවස්ථාවක් බවට පත්වෙලා තියෙනවා.
නොබෙල් සාම ත්යාග පදක්කමේ පිටුපස පැත්තේ තියෙන්නේ එකිනෙකා වැළඳගෙන ඉන්න මිනිස් රූප තුනක්.
මේක නිකම්ම නිකම් කැටයමක් නෙවෙයි.
ජාති, කුල හෝ දේශසීමා භේදයකින් තොරව මුළු ලෝකයේම මිනිස්සු එකම සහෝදරත්වයකින් ඉන්න ඕනේ කියන පණිවිඩයයි මෙයින් දෙන්නේ.
ගුස්ටාව් විගෙලන්ඩ් කියන මූර්ති ශිල්පියා මේ නිර්මාණයෙන් අදහස් කළේ ලෝක සාමයේ තියෙන වටිනාකම සහ මිනිස්සු අතර තියෙන්න ඕන එකමුතුකමයි.
පදක්කම වටේට ලතින් භාෂාවෙන් “Pro pace et fraternitate gentium” කියලා ලියලා තියෙනවා.
ඒකේ සරල තේරුම වෙන්නේ “මනුෂ්ය වර්ගයාගේ සාමය සහ සහෝදරත්වය වෙනුවෙන්” යන්නයි.
මේ පදක්කම පිරිසිදු රත්තරන් වලින් නිමවලා තියෙන නිසා ඒකට ලොකු වටිනාකමක් තියෙනවා වගේම, මේක දිනාගන්න කෙනෙකුට මුළු ලෝකයේම තියෙන ඉහළම ගෞරවය හිමිවෙනවා.
ඒ වගේම මේක නිකම්ම සම්මානයකට වඩා ලොකු වගකීමක් විදියටයි හැමෝම සලකන්නේ.
අතීතයේ ඉඳලා නෙල්සන් මැන්ඩෙලා, මාටින් ලූතර් කිං වගේ ලෝකය වෙනස් කරපු සැබෑ වීරයෝ ගොඩක් දෙනෙක් මේ පදක්කමෙන් පිදුම් ලැබුවා.
පුද්ගලයෝ විතරක් නෙවෙයි, යුද්ධ නතර කරන්න කැපවුණු විශාල සංවිධාන පවා මේ හරහා ඇගයීමට ලක්වුණා.
ඉතින් මේ පදක්කම කියන්නේ හුදෙක් ලෝහ කැබැල්ලක් නෙවෙයි, කවදා හරි මුළු ලෝකයම සාමයෙන් එකට ඉන්න දවසක් ගැන අපිට තියෙන ලොකුම බලාපොරොත්තුවේ සළකුණයි!
-උපුටා ගැනීමකි
