මුත්රා කරලා ඉවර වුණාම, එහි මතුපිට සබන් පෙන වගේ පෙන ගොඩක් තියෙනවා ඔබ කවදාහරි දැකලා තියෙනවාද? බොහෝ වෙලාවට අපි කරන්නේ “මේ ඇඟේ රස්නයට වෙන්න ඇති, වතුර ටිකක් බිව්වම හරියයි” කියලා ඒක නොසලකා හරින එකයි. හැබැයි යාළුවනේ, මේ පෙන කියන්නේ නිකම්ම නිකන් දෙයක් නෙවෙයි. ඔබේ වකුගඩු යුගල ඇතුළත සිදුවන ඉතාම බරපතල හානියක පළමු අනතුරු ඇඟවීම මේ “පෙන” වෙන්න පුළුවන්.
ඇයි මෙහෙම වෙන්නේ? (විද්යාත්මක පසුබිම)
අපේ වකුගඩු කියන්නේ ශරීරයේ තියෙන ඉතාම දියුණු “පෙරහන් පද්ධතියක්” (Filter System). රුධිරයේ තියෙන අපද්රව්ය පෙරලා මුත්රා මගින් පිටතට යැවීම තමයි මෙහි ප්රධාන රාජකාරිය. ඒත් අපේ ශරීරයට අත්යවශ්ය දේවල් (උදාහරණයකට ප්රෝටීන්) රුධිරයෙන් පිටතට නොයා රැකගන්නත් මේ පෙරහන් වලට පුළුවන්.
නිකමට හිතන්න ඔබේ ගෙදර තියෙන වතුර පෙරනය (Water Filter) ගැන. ඒ පෙරනය ඇතුළේ තියෙන දැලට හානි වුණොත් මොකද වෙන්නේ? පෙරෙන්න ඕනේ නැති වැලි සහ කුණුත් වතුර එක්ක එන්න ගන්නවා නේද? අන්න ඒ වගේම තමයි, විවිධ හේතු නිසා වකුගඩුවේ තියෙන “පෙරහන්” (Glomeruli) වලට හානි වුණාම, රුධිරයේ තිබිය යුතු වටිනා ප්රෝටීන් (විශේෂයෙන් Albumin) මුත්රා හරහා එළියට යන්න ගන්නවා. ප්රෝටීන් සහ මුත්රා මිශ්ර වුණාම තමයි අර ඔබ දකින “සබන් පෙන” වගේ තට්ටුව නිර්මාණය වෙන්නේ. වෛද්ය විද්යාවේදී අපි මෙයට “Proteinuria” කියලා කියනවා.
නිරෝගී කෙනෙක්ගේ මුත්රා වල ප්රෝටීන් යන්නේ නැහැ. මුත්රා වල පෙන එන්න පටන් ගන්නේ වකුගඩු තමන්ගේ ක්රියාකාරිත්වයෙන් 20%ක් හෝ 30%ක් දැනටමත් අහිමි කරගෙන තියෙන වෙලාවක වෙන්න පුළුවන්. විශේෂයෙන්ම ලංකාවේ තරුණ පිරිස අතර අද බහුලව දකින්න ලැබෙන “Chronic Kidney Disease” (නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය) මුල් අවධියේදී හඳුනාගන්න ලැබෙන එකම ලක්ෂණය මේ පෙන යාමයි. අපි මෙය “ඇඟේ රස්නය” කියලා අතහැරියොත්, කලක් යද්දී මේ හානිය වැඩි වෙලා වකුගඩු දෙකම සම්පූර්ණයෙන්ම අකර්මන්ය වෙන්න පුළුවන්. එතකොට අපිට සිද්ධ වෙන්නේ “ඩයලයිසිස්” (Dialysis) කරන්න හරි, වකුගඩුවක් බද්ධ කරන්න හරි පෝලිමක ඉන්නයි.
ඔබ නොසලකා නොහළ යුතු අනෙක් රහස් ලක්ෂණ 03
වකුගඩු වල ප්රශ්නයක් තියෙනවා නම් ඒක පෙන යාමෙන් විතරක් නෙවෙයි, තවත් ආකාර කිහිපයකින් ශරීරය අපිට පෙන්වනවා:
ඇස් යට සහ පාද ඉදිමීම (Oedema): වකුගඩු හරහා ප්රෝටීන් එළියට යනකොට අපේ රුධිරයේ ප්රෝටීන් මට්ටම අඩු වෙනවා. එතකොට රුධිර නාල ඇතුළේ තියෙන දියර වර්ග පටක අතරට කාන්දු වෙන්න ගන්නවා. මෙහි මුල්ම ලක්ෂණය තමයි උදේට නැගිටිනකොට ඇස් යට ඉදිමී තිබීම. ඒ වගේම දවස අවසානයේදී ඔබේ වළලුකර සහ පාද ඉදිමෙනවා නම්, එය වකුගඩු දුර්වල වීමේ ප්රබල ලක්ෂණයක්.
අධික මහන්සිය සහ සුදුමැලි වීම (Anaemia): අපේ රුධිරයේ “රතු රුධිර සෛල” නිපදවීමට අවශ්ය හෝමෝනය (Erythropoietin) හැදෙන්නේ වකුගඩු වලයි. වකුගඩු වලට හානි වෙනකොට මේ හෝමෝනය අඩුවෙන් හැදෙන නිසා ලේ අඩු වීම (Anaemia) ඇති වෙනවා. එවිට ඔබට නිතරම මහන්සිය, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව සහ ඇඟට පණ නැති ගතිය දැනෙන්න පුළුවන්.
කෑම අරුචිය සහ වමනය යාම: වකුගඩු හරියට පෙරන්නේ නැති වුණාම අපේ ලේ ඇතුළේ “යූරියා” සහ “ක්රියටිනින්” වගේ අපද්රව්ය පිරෙන්න ගන්නවා. මේ විෂ නිසා කෑම කන්න හිතෙන්නේ නැති වීම, උදේට වමනය වගේ දැනීම සහ කටේ අමුතු ලෝහමය රසයක් දැනෙන්න පුළුවන්.
ඇයි අපේ වකුගඩු වලට මෙහෙම වෙන්නේ?
නොදන්නා දියවැඩියාව: අධික සීනි මට්ටම නිසා වකුගඩු වල තියෙන සියුම් රුධිර නාල කාලයක් තිස්සේ විනාශ වීම.
වේදනා නාශක පෙති (Painkillers): වෛද්ය උපදෙස් නැතුව නිතරම හිසරදයට හෝ ඇඟපත වේදනාවට කඩෙන් අරන් බොන පෙති (NSAIDs) වකුගඩුවලට මාරාන්තිකයි.
ප්රෝටීන් සප්ලිමන්ට් (Supplements): වෛද්ය හෝ පෝෂණ උපදෙස් නැතුව, ජිම් යන තරුණ පිරිස අනවශ්ය ලෙස ප්රෝටීන් කුඩු බීම නිසා වකුගඩු වලට දරාගත නොහැකි පීඩනයක් ඇති වීම.
අධික ලුණු භාවිතය: කෑම වල තියෙන අධික ලුණු නිසා ඇතිවන රුධිර පීඩනය වකුගඩු වල පෙරහන් වලට සෘජුවම හානි කිරීම.
බය නොවී ගත යුතු විසඳුම්
ඔබේ මුත්රා වල පෙන එනවා නම්, “ඒක ඇඟේ රස්නයට වෙන්න ඇති” කියලා කාලය නාස්ති නොකර, අදම මේ සරල පරීක්ෂණ දෙක කරගන්න:
මුත්රා පරීක්ෂණයක් (UFR): මෙහිදී ඔබේ මුත්රා වල ප්රෝටීන් (Albumin) පිටවෙනවාද යන්න ස්ථිරවම දැනගත හැකියි.
රුධිරයේ ක්රියටිනින් (Serum Creatinine) මට්ටම: වකුගඩුවේ පෙරීමේ හැකියාව මැන බලන ප්රධානම රුධිර පරීක්ෂණය මෙයයි.
නිරෝගී වකුගඩු යුගලක් සඳහා අද සිටම කළ හැකි දේවල්:
ප්රමාණවත් තරම් වතුර බොන්න: වකුගඩු වල තියෙන විෂ වර්ග සෝදා හැරීමට වතුර අත්යවශ්යයි.
ලුණු භාවිතය සීමා කරන්න: කරවල, ලුණු දැමූ බිට්ස් වර්ග සහ පැකට් කළ කෑම වලින් ඈත් වන්න.
වේදනා නාශක වලින් ප්රවේශම් වන්න: සැමවිටම වෛද්ය උපදෙස් මත පමණක් ඖෂධ ගන්න.
සීනි සහ ප්රෙෂර් පාලනය: ඔබට දියවැඩියාව හෝ අධික රුධිර පීඩනය තිබේ නම්, එය ඉතාම නිවැරදිව පාලනය කරන්න.
දුම්වැටි භාවිතයෙන් ඉවත් වන්න: දුම්පානය මගින් වකුගඩු වලට යන රුධිර ගමනාගමනය අඩාල කරයි.
වකුගඩු රෝගය කියන්නේ “මරණ දඬුවමක්” නෙවෙයි. මුල් අවධියේදී හඳුනාගත්තොත් නිසි ආහාර පාලනය සහ ඖෂධ මගින් වකුගඩු තවදුරටත් නරක් වීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කරන්න පුළුවන්. ඔබේ ශරීරය ඔබට දෙන “අනතුරු ඇඟවීම්” නොසලකා නොහරින්න. ඔබේ සෞඛ්යය ගැන ඔබ ගන්නා මේ කුඩා තීරණය, ඔබේ ජීවිතය තව දශක ගණනාවකින් දික් කරාවි.
මෙම ලිපිය ඔබේ හිතවතුන් අතරත් Share කරන්න. ඔබේ එක Share එකකින් තවත් කෙනෙක්ගේ වකුගඩු යුගලක් අකර්මන්ය වීමෙන් බේරාගන්න පුළුවන් වෙයි. සෞඛ්ය සම්පන්න ජීවිතයක් ගැන නිවැරදි තොරතුරු දැනගන්න දිගටම Say Yes to Scrubs Sri Lanka සමඟ රැඳී සිටින්න.
