යාලුවනේ, පොඩ්ඩක් හිතන්න… අද උදේ ඔයා ඇහැරිලා පත්තරේ බලද්දී, ඒකේ තියෙන්නේ ඔයා මැරුණු බව කියන පුවතක් නම්? ඒ මදිවට ඒ ප්රවෘත්තියේ දාලා තියෙන්නේ ඔයා ලෝකෙටම විනාශය ගෙනාපු, මිනිස්සුන්ව මරන්න උදව් කරපු කිසිම වැඩකට නැති මිනිසෙක් කියලා නම්?
ඔයාට මොන වගේ හැඟීමක් දැනෙයිද? අන්න ඒ අත්දැකීමට ඇත්තටම මුහුණ දුන්නු අපූරු මිනිසෙක් ගැනයි මේ කතාව. ඒ තමයි ඇල්ෆ්රඩ් නොබෙල්…
1833 අවුරුද්දේ ස්වීඩනයේ ඉපදුණු ඇල්ෆ්රඩ්, පොඩි කාලේ ඉඳන්ම හරිම දක්ෂ දරුවෙක්. එයාගේ තාත්තා එම්මානුවෙල් නොබෙල් කියන්නෙත් නව නිපැයුම්කරුවෙක්. හැබැයි ඇල්ෆ්රඩ්ගේ ලෝකය තිබුණේ සාහිත්යය සහ කවි ඇතුළේ. එයාට ඕන වුණේ ලේඛකයෙක් වෙන්න. ඒත් තාත්තාට ඕන වුණේ පුතාව ඉංජිනේරුවෙක් කරන්න. අන්තිමේදී ඇල්ෆ්රඩ් රසායන විද්යාවට යොමු වුණා.
ඒ කාලේ පතල් හාරන්න සහ පාරවල් හදන්න පාවිච්චි කළේ නයිට්රොග්ලිසරින් කියන දියර පුපුරණ ද්රව්යය. මේක හරිම භයානකයි. පොඩ්ඩක් හෙලවුණොත් මුළු පැත්තම ඉවරයි. ඇල්ෆ්රඩ්ගේ එක සහෝදරයෙක් (එමිල්) පවා මේ පරීක්ෂණයක් අතරතුර සිද්ධ වුණු පිපිරීමකින් මිය ගියා.
💥ඇල්ෆ්රඩ් උත්සාහ කළේ මේ භයානක දියරය ආරක්ෂිතව පාවිච්චි කරන්න ක්රමයක් හොයන්න. ඒ උත්සාහයේ ප්රතිඵලයක් විදියට එයා “ඩයිනමයිට්” (Dynamite) හොයාගත්තා. ඒකෙන් ලෝකයම වෙනස් වුණා. කඳු විදලා පාරවල් හදන්න, ලොකු ගොඩනැගිලි හදන්න මේක නැතුවම බැරි වුණා.
හැබැයි, මිනිස්සු මේක පාවිච්චි කළේ ඉදිකිරීම් වලට විතරක් නෙවෙයි. යුද්ධ වලට ඩයිනමයිට් පාවිච්චි කළා. ඇල්ෆ්රඩ් නොබෙල් ලොකු සල්ලිකාරයෙක් වුණා. එයාට රටවල් 20ක විතර කර්මාන්තශාලා 90කට වඩා තිබුණා. ලෝකය එයාට කිව්වේ “මරණයේ වෙළෙන්දා” කියලා.
🗞️1888 අවුරුද්දේ දවසක් ඇල්ෆ්රඩ් උදේ පත්තරේ බලද්දී එයා දැක්කා ප්රධාන ප්රවෘත්තියක්. ඒකේ තිබුණේ “මරණයේ වෙළෙන්දා මිය යයි” (The Merchant of Death is Dead) කියලා.
ඇත්තටම මැරිලා තිබුණේ ඇල්ෆ්රඩ්ගේ සහෝදරයා වෙන ලුඩ්විග් නොබෙල්. පත්තරේට වැරදිලා ඇල්ෆ්රඩ් මැරුණා කියලා පුවතක් දාලා තිබුණේ.
ඒ ප්රවෘත්තිය කියවපු ඇල්ෆ්රඩ් ගැස්සිලා ගියා. “මම මැරුණම ලෝකය මාව මතක තියාගන්නේ මෙහෙමද? මිනිස්සුන්ව මරන්න මරණයේ අවි හදපු කෙනෙක් විදියටද මගේ නම ඉතිහාසගත වෙන්නේ?”
මේ සිද්ධිය ඇල්ෆ්රඩ්ගේ හෘද සාක්ෂිය තදින් කම්පා කළා. එයා තීරණය කළා තමන්ගේ ඉතිරි කාලය සහ තමන් හම්බ කරපු අතිමහත් ධනය ලෝකයේ යහපත වෙනුවෙන් කැප කරන්න.
🏆ඇල්ෆ්රඩ් එයාගේ අන්තිම කැමැති පත්රය ලිව්වා. ඒකේ එයා සඳහන් කළේ තමන්ගේ සම්පූර්ණ ධනයෙන් (ඒ කාලේ හැටියට ඩොලර් මිලියන ගණනක්) අරමුදලක් පිහිටුවන්න කියලා. ඒ අරමුදලෙන් ලැබෙන පොලියෙන්, සෑම වසරකම ලෝකයට විශාල සේවයක් කරන පුද්ගලයන්ට ත්යාග පිරිනමන්න කියලා එයා නියෝග කළා.
ඒ විදියට තමයි භෞතික විද්යාව, රසායන විද්යාව, වෛද්ය විද්යාව, සාහිත්යය, සාමය, යන අංශ වලින් ලෝකයේ විශිෂ්ටතමයන්ට “නොබෙල් ත්යාගය” පිරිනැමීම ආරම්භ වුණේ. පස්සේ කාලෙක මෙයට ආර්ථික විද්යාවත් එකතු වුණා.
ඇල්ෆ්රඩ් නොබෙල් කියන්නේ එයාගේ වැරැද්ද නිවැරදි කරගන්න ලැබුණු අවස්ථාවෙන් උපරිම ප්රයෝජන ගත්ත කෙනෙක්. එයාට තිබුණා ඒ පත්තරේට බැනලා නඩුවක් දාලා සල්ලි ටික විතරක් බදාගෙන මැරිලා යන්න. ඒත් එයා තෝරාගත්තේ තමන්ගේ නම “විනාශය” වෙනුවට “මානුෂීයත්වය” එක්ක බැඳෙන විදියට ඉතිහාසය අලුතින් ලියන්නයි.
අද අපි “ඩයිනමයිට් හදපු මනුස්සයා” කියනවාට වඩා ගෞරවයෙන් කතා කරන්නේ “නොබෙල් ත්යාගයේ පියා” ගැනයි.
ඔබේ ජීවිතය ගැනත් පොඩ්ඩක් හිතන්න… 🤔 අද දවසේ ඔබ කරන දේවල් නිසා, හෙට ලෝකය ඔබව මතක තබා ගන්නේ කොහොමද? විනාශය පතුරුවන කෙනෙක් විදියටද, නැත්නම් කාට හරි යහපතක් කරපු කෙනෙක් විදියටද?💐
