නතාෂා එදිරිසූරිය – බෘනෝ දිවාකර නඩුව: නීතිය, ආගම සහ අදහස් ප්‍රකාශයේ සීමා
2024 ජූනි 19 දින, නතාෂා එදිරිසූරිය සහ බෘනෝ දිවාකර යන දෙදෙනා බුදුදහමට අපහාස කළ බවට ඉදිරිපත් වූ චෝදනා සම්බන්ධයෙන් නීතිපති උපදෙස් මත නිදහස් කරනු ලැබීය. මෙම සිද්ධිය ආරම්භ වූයේ “මෝඩාභිමානය” නමින් පැවැත්වූ විනෝදාත්මක වැඩසටහනකදී සිදු වූ ප්‍රකාශ කිහිපයක් හේතුවෙනි.
මෙම සිද්ධිය ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික සංවේදීත්වය, අදහස් ප්‍රකාශයේ නිදහස සහ නීතිය අතර සම්බන්ධතාවය පිළිබඳ වැදගත් සාකච්ඡාවක් මතු කළේය.
⚖️ නීතිමය පසුබිම
ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික අපහාස සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන වශයෙන් සලකා බැලෙන්නේ:
ශ්‍රී ලංකා දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 290, 291 වගන්ති
ICCPR පනත (International Covenant on Civil and Political Rights Act)
මෙම නීති යටතේ, ආගමික විශ්වාසයන්ට හිතාමතා අපහාස කිරීම හෝ ආගමික වෛරය උත්තේජනය කිරීම දඩුවම් ලැබිය හැකි වරදක් වේ. නමුත්, නඩුවක් පවත්වාගෙන යාමට:
හිතාමතා (mens rea) අපහාස කිරීම
සමාජ වෛරය හෝ කලබලයක් ඇති කිරීමේ හැකියාව
ප්‍රමාණවත් සහ නීතිමය වශයෙන් පිළිගත හැකි සාක්ෂි
යන කරුණු සාධනය විය යුතුය.
නීතිපතිවරයා විසින් අධිකරණයට දැනුම් දුන්නේ, මෙම නඩුව ඉදිරියට ගෙනයාමට අවශ්‍ය ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැති බවයි. ඒ අනුව කොටුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය ඔවුන් නිදහස් කිරීමට නියෝග කළේය.
🗣️ අදහස් ප්‍රකාශයේ නිදහස vs ආගමික ගෞරවය
ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14(1)(a) වගන්තිය අනුව, පුරවැසියන්ට අදහස් ප්‍රකාශයේ නිදහස හිමි වේ.
එහෙත්, එම නිදහස සම්පූර්ණ අසීමිත නොවේ. එය:
ජාතික ආරක්ෂාව
සමාජ සාමය
ආගමික සමගිය
වැනි හේතු මත සීමා කළ හැක.
මෙම සිද්ධිය තුළ ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය වූයේ —
විනෝදාත්මක හෝ විහිළු ආකාරයේ ප්‍රකාශයක් ආගමික අපහාසයක් ලෙස සලකන්නේ කෙසේද?
📌 සමාජීය බලපෑම
මෙම සිද්ධිය සමාජ මාධ්‍ය තුළ දැඩි වාද විවාද ඇති කළේය.
මතභේද දෙකක් පැනනැගුණි:
1️⃣ ආගමික ගෞරවය ආරක්ෂා කළ යුතු බව කියන පාර්ශවය
2️⃣ විහිළු, කලා සහ අදහස් ප්‍රකාශයේ නිදහස සීමා නොකළ යුතු බව කියන පාර්ශවය
මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ බහු ආගමික සමාජයක ආගමික සංවේදීත්වය කොතරම් බලවත්ද යන්න පෙන්වන සිද්ධියක් ලෙස ද සැලකිය හැක.
🔎 නීතිමය පණිවිඩය
මෙම නිදහස් කිරීමෙන් ලැබෙන ප්‍රධාන නීතිමය පණිවිඩය වන්නේ:
චෝදනාවක් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ
නඩුවක් පවත්වාගෙන යාමට ශක්තිමත් සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ
ආගමික අපහාසය සහ විවේචන/විනෝදය අතර රේඛාව නීතිමය වශයෙන් නිශ්චිතව සනාථ කළ යුතුය
🧭 ඉදිරි අභියෝග
මෙම සිද්ධියෙන් පසු පැනනැගිය ප්‍රධාන ප්‍රශ්න:
ICCPR පනත භාවිතා කිරීමේ සීමාවන්
කලාකරුවන්ට සහ සමාජ මාධ්‍ය නිර්මාණකරුවන්ට නීතිමය ආරක්ෂාව
ආගමික සංවේදීත්වය සහ නිදහස් ප්‍රකාශය අතර සමබරතාවයයි.

නතාෂා එදිරිසූරිය සහ බෘනෝ දිවාකර සම්බන්ධ මෙම නඩුව, ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිය, ආගම සහ අදහස් ප්‍රකාශයේ නිදහස අතර සංකීර්ණ සම්බන්ධතාවය ඉස්මතු කළ සිද්ධියක් බව පැහැදිලි වේ.

සැකසුම- slmediahub.com