ශ්රී ලංකාවාසී බෞද්ධ ජනතාවට වෙසක් පොහෝ දිනයට දෙවැනි නොවන තරම් අතිශය වැදගත් සහ උතුම්ම පුණ්ය මහෝත්සවය වන්නේ පොසොන් පුර පසළොස්වක පොහෝ දිනයයි. ශ්රී ලාංකීය සංස්කෘතියේ, සභ්යත්වයේ සහ ආගමික ඉතිහාසයේ රන්මය හැරවුම් ලක්ෂ්යය සනිටුහන් වන්නේ මෙම පොසොන් පොහෝ දිනයත් සමඟිනි.
පොසොන් පෝයේ ඓතිහාසික පසුබිම සහ එහි ඇති වැදගත්කම පිළිබඳව කෙටි විමසුමක් පහත දැක්වේ.
ඓතිහාසික පසුබිම: මහින්දාගමනය
පොසොන් පෝය ශ්රී ලංකාවට වැදගත් වන්නේ එදින සිදුවූ මහින්දාගමනය නිසාය. දඹදිව ධර්මාශෝක අධිරාජයාගේ ධර්ම දූත සේවාවේ ප්රතිඵලයක් ලෙස, උන්වහන්සේගේ පුත් මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ (අනුබුදු මිහිඳු හිමි) ඇතුළු දූත පිරිස ලංකාවට වැඩම කළේ බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් වසර 236කට පසුව එළඹුණු පොසොන් පොහෝ දිනකය.
මිහින්තලා සිරිපාදය: මිහිඳු හිමියන් ඇතුළු පිරිස ලක්දිවට වැඩම කර මුලින්ම නතර වූයේ අනුරාධපුරයේ මිස්සක පව්ව හෙවත් වර්තමාන මිහින්තලයටයි.
තිස්ස රජු හමුවීම: ඒ වන විට මුව දඩයමේ යෙදී සිටි ලක්දිව පාලක දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා අඹ වනය අසලදී මිහිඳු හිමියන් හට හමු විය. මිහිඳු හිමියන් “තිස්ස…” යනුවෙන් රජුගේ නමින් ආමන්ත්රණය කර තමන් කවුදැයි හඳුන්වා දුන්හ.
ප්රඥා පරීක්ෂණය: රජුගේ බුද්ධි මට්ටම මැන බැලීම සඳහා මිහිඳු හිමියන් විසින් සුප්රසිද්ධ “අඹ ප්රශ්නය” සහ “ඥාති ප්රශ්නය” විමසන ලදී. රජු ඊට සාර්ථකව පිළිතුරු දීමෙන් පසු, ඔහු ධර්මය අවබෝධ කර ගැනීමට තරම් බුද්ධිමත් බව වටහාගත් මිහිඳු හිමියන් රජුට සහ පිරිසට “චූලහත්ථිපදෝපම සූත්රය” දේශනා කළහ.
පොසොන් පෝයේ ඇති වැදගත්කම
පොසොන් පොහෝ දිනය හුදෙක් ආගමික උත්සවයකට වඩා ලාංකීය සමාජයේ සමස්ත ගමන් මඟම වෙනස් කළ දිනයකි. එහි වැදගත්කම පැති කිහිපයකින් දැකිය හැකිය:
1. බුද්ධ ශාසනය පිහිටුවීම
චූලහත්ථිපදෝපම සූත්රය ශ්රවණය කිරීමෙන් පසු දේවානම්පියතිස්ස රජු ඇතුළු රාජකීය පිරිස තෙරුවන් සරණ ගියහ. ඉන්පසුව ලක්දිව නිල වශයෙන් බුද්ධ ශාසනය පිහිටුවීම සිදුවූ අතර, වැසියන් දහස් ගණනින් බුදුදහම වැළඳ ගත්හ.
2. සංස්කෘතික සහ සාමාජීය විප්ලවය
මිහිඳු හිමියන්ගේ පැමිණීමත් සමඟ ලාංකීය ජන ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය:
භාෂාව සහ සාහිත්යය: හෙළ බස දියුණු වූ අතර, ත්රිපිටකය සිංහලෙන් අටුවා ලියන්නට පදනම වැටුණි.
කලාව සහ කැටයම් ශිල්පය: චෛත්ය නිර්මාණය, බුදුපිළිම නෙලීම, සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ලක්දිවට හඳුන්වා දෙන ලදී.
කෘෂිකර්මාන්තය සහ පරිසරය: “වැවයි දාගැබයි” සංකල්පය බිහිවූයේ බුදුදහම නිසාය. රජු දඩයම් කිරීම අතහැර සතුන් කෙරෙහි කරුණාව දැක්වීම (අභයදානය) ආරම්භ කළ අතර, කෘෂිකාර්මික ශිෂ්ටාචාරයක් ගොඩනැගුණි.
3. සදාචාරාත්මක සමාජයක් බිහිවීම
මිහිඳු හිමියන් පැමිණීමට පෙර ලක්වැසියන් විවිධ ගස්, ගල්, මළගිය ප්රේතයින් සහ යක්ෂයින් වැඳීම වැනි මිථ්යා දෘෂ්ටිවල ගැලී සිටියහ. පොසොන් පෝයත් සමඟ ඔවුන්ට පන්සිල් සුරකින, කරුණාව, මෛත්රිය පෙරදැරි කරගත් උසස් සදාචාරාත්මක සංස්කෘතියක් උරුම විය.
වර්තමාන පොසොන් සැමරුම්
අද වන විට ලාංකීය බෞද්ධයන් පොසොන් පෝය සමරන්නේ මහත් ශ්රද්ධාවෙනි.
මිහින්තලා පුදබිම: පොසොන් උත්සවයේ කේන්ද්රස්ථානය මිහින්තලය සහ අනුරාධපුරයයි. ලක්ෂ සංඛ්යාත ජනතාවක් එදිනට අනුරාධපුර අටමස්ථානය සහ මිහින්තලය වන්දනා කිරීමට රොද බඳිති.
ආමිස සහ ප්රතිපත්ති පූජා: සිල් සමාදන් වීම, ධර්ම දේශනා, සහ භාවනා වැඩසටහන් (ප්රතිපත්ති පූජා) මෙන්ම, රට පුරා තොරණ ඉදිකිරීම, පහන් කූඩු දැල්වීම සහ දන්සල් පැවැත්වීම (ආමිස පූජා) බහුලව සිදුවේ.
සාරාංශය:
පොසොන් පුර පසළොස්වක පොහෝ දිනය යනු හුදෙක් අතීත සිදුවීමක් සිහිපත් කරන දිනයක් පමණක් නොවේ. එය වත්මන් ශ්රී ලාංකීය අනන්යතාවය, සභ්යත්වය සහ අප සතු උසස් සංස්කෘතික උරුමය අපට දායාද කළ අසිරිමත් ඓතිහාසික දිනයයි.
www.slmediahub.com
